งานน่าเบื่อที่ควรโยนให้ AI กับงานที่ควรเก็บไว้ทำเอง

มีอยู่คืนหนึ่งผมนั่งหน้าคอมพิวเตอร์ตอนสี่ทุ่ม มือข้างหนึ่งถือใบเสร็จ อีกข้างพิมพ์ตัวเลขลงตารางเดียวกันซ้ำไปซ้ำมา ทำแบบนี้มาสามชั่วโมงแล้ว ไม่รู้สึกว่าตัวเองกำลังทำอะไรที่มีค่าเลย

พอเพื่อนแนะนำให้ยกงานนี้ให้ AI ช่วยทำ ผมกลับลังเล ไม่ใช่เพราะกลัวมันทำไม่ได้ แต่รู้สึกแปลก ๆ เหมือนกำลังโกงงานตัวเอง ทั้งที่งานแบบนี้ไม่มีใครอยากทำด้วยซ้ำ

พูดตรง ๆ ปัญหาของหลายคนที่ใช้ AI ไม่ได้อยู่ที่ไม่รู้จะใช้ยังไง แต่อยู่ที่ไม่รู้ว่าควรโยนงานไหน เก็บงานไหนไว้ทำเองหรือเปล่า?

เวลาที่หายไปกับงานที่ไม่มีใครอยากทำ

จริง ๆ แล้วงานแบบก๊อปปี้ตัวเลข สรุปประชุมยาวเป็นชั่วโมง ไม่ได้ทำให้ใครเก่งขึ้นหรือมีความสุขขึ้นเลย แค่ต้องทำเพราะเป็นส่วนหนึ่งของงาน

ความสุขในงานมาจากสามอย่าง คุมชีวิตตัวเองได้ (autonomy) เก่งขึ้นจริง (competence) เชื่อมโยงกับคนอื่น (relatedness) งานซ้ำซากแบบก๊อปปี้แปะแทบไม่แตะเลย ดังนั้นถ้ามีงานกลุ่มไหนโยนให้ AI แล้วชีวิตดีขึ้นจริง ควรเป็นกลุ่มนี้

ตารางสี่ช่อง งานแบบไหนโยนได้ แบบไหนควรเก็บ

ทีนี้คำถามคือ แล้วเราจะรู้ได้ยังไงว่างานไหนควรโยน งานไหนไม่ควร?

ลองแบ่งงานทุกวันด้วยสองแกน แกนแรกคืองานนั้นซ้ำหรือไม่ซ้ำ แกนที่สองคืองานนั้นมีความหมายกับเราหรือเปล่า เป็นเสียงของเราเอง หรือใครทำก็ได้ผลลัพธ์เหมือนกัน

	ซ้ำ (ทำบ่อย)	ไม่ซ้ำ (ทำเฉพาะครั้ง)
มีความหมายกับเรา	โยนได้บางส่วน — เก็บจุดตัดสินใจไว้เอง	เก็บไว้ทำเอง สร้าง competence ให้เรา
ไม่มีความหมายกับเรา	โยนทิ้งได้เต็มที่ ชีวิตดีขึ้นจริง	โยนได้ แต่ต้องตรวจทานเองก่อนใช้

งานไม่ซ้ำมีความหมาย เช่นคิดกลยุทธ์สำคัญ แบบนั้นเก็บไว้ทำเองเถอะ งานซ้ำไม่มีความหมาย เช่นจัดฟอร์แมตไฟล์ แบบนี้โยนได้เต็มที่ ช่องที่คนตัดสินใจผิดคือช่องซ้ายบน

ช่องที่โยนแล้วเสียดายทีหลัง

เอาจริง ๆ ผมเคยโยนงานแบบนี้ทิ้งไปทั้งหมดครั้งหนึ่ง แล้วเสียใจทีหลัง ตอนนั้นเขียนอีเมลขอบคุณลูกค้าทุกเดือน ให้ AI เขียนแทนหมด เร็วขึ้นจริง แต่ลูกค้าคนหนึ่งตอบกลับว่า "อ่านแล้วรู้สึกว่าไม่ใช่คุณที่เขียน" งานที่ดูซ้ำจากภายนอก ข้างในยังมีความสัมพันธ์อยู่

คือว่างานแบบนี้หลอกตาได้ง่าย ดูเหมือนซ้ำเพราะทำทุกเดือน แต่จริง ๆ แล้วเนื้อในเปลี่ยนไปตามคนที่คุยด้วย โยนทั้งกระบวนการโดยไม่เหลือส่วนที่เป็นเรา ความสัมพันธ์จะจางไปแบบไม่ทันสังเกต ทางที่ใช้ตอนนี้คือให้ AI ร่างโครงมาก่อนแล้วแก้เองสักสองประโยค ส่วนตัวผมว่าคำแนะนำให้โยนทุกอย่างที่ซ้ำโดยไม่เช็คก่อนอันตราย

แล้วจะรู้ได้ยังไงว่างานไหนควรเก็บ

ลองถามแบบนี้ก่อนโยนงานทุกครั้ง ถ้าคนอื่นทำงานนี้แทนเราทั้งหมด ผลลัพธ์เหมือนกันเป๊ะ เราจะเสียอะไรไปไหม? ไม่รู้สึกอะไรเลย โยนได้เต็มที่ แต่ถ้าเสียดายบางอย่าง นั่นคือสัญญาณว่างานนี้มีเราอยู่มากกว่าที่คิด อีกวิธีคือสังเกตว่าเวลาทำเราคิดอยู่หรือแค่ทำตามขั้นตอน แบบนั้นมักโยนได้ ส่วนงานที่ยังต้องเลือกและใส่มุมมองตัวเอง แบบนั้นเก็บไว้ดีกว่า

ทีนี้ลองดูตัวอย่าง prompt สำหรับงานซ้ำที่โยนได้เต็มที่ เช่นงานสรุปข้อมูลจากหลายไฟล์ให้เป็นตารางเดียว

ช่วยอ่านข้อมูลจากไฟล์ที่แนบมาทั้งหมด แล้วสรุปเป็นตารางเดียวโดยมีคอลัมน์: วันที่ ชื่อรายการ จำนวนเงิน หมวดหมู่
- ถ้าข้อมูลไม่ครบ ทำเครื่องหมาย [ตรวจสอบ] แทนการเดาเอง
- เรียงตามวันที่จากเก่าไปใหม่
- สรุปยอดรวมแยกตามหมวดหมู่ไว้ท้ายตาราง
- ห้ามปัดเศษตัวเลข ให้แสดงตามต้นฉบับ

พรอมป์แบบนี้ใช้ได้กับงานซ้ำที่ไม่มีความหมายกับเราแทบทุกแบบ เพราะแค่ต้องการผลลัพธ์ที่ถูกต้อง ไม่ได้ต้องการเสียงของตัวเอง

เมื่อโยนงานแล้วเวลาที่เหลือหายไปไหน

มีจุดหนึ่งสำคัญไม่แพ้การเลือกว่าจะโยนงานไหน คือว่าเวลาที่ได้คืนมาเอาไปทำอะไรต่อ ถ้าโยนงานน่าเบื่อทิ้งแล้วไปรับงานน่าเบื่อเพิ่มสิบชิ้น ความสุขไม่มีทางเพิ่มขึ้น เพราะสิ่งที่เปลี่ยนคือปริมาณงาน ไม่ใช่คุณภาพเวลา เอาจริง ๆ นี่คือจุดที่หลายคนพลาดโดยไม่รู้ตัวหรือเปล่า

ดังนั้นก่อนโยนงานอะไรให้ AI ลองถามว่าเวลาที่ได้คืนมาจะเอาไปทำอะไร เรียนรู้ใหม่ คุยกับเพื่อนร่วมงาน หรือพักจริง ๆ ถ้ายังตอบไม่ได้ กลับไปคิดว่าโยนงานนี้เพื่ออะไรกันแน่

คืนนั้นที่นั่งก๊อปปี้ตัวเลขจนดึกดื่น ถ้าย้อนกลับไปได้ผมคงยกงานนั้นให้ AI ตั้งแต่ต้น แต่คำถามที่ค้างอยู่ทุกครั้งที่จะโยนงานออกไปคือ งานชิ้นนี้ไม่มีใครอยากทำจริง ๆ หรือแค่เป็นงานที่เรายังไม่ได้ลองทำดี ๆ กันแน่?